گزارش اصلاحی چیست و نحوه صدور آن چگونه است؟

حتماً تاکنون در باره گزارش اصلاحی مطالبی را شنیده و یا خوانده اید. خصوصاً زمانی که رأی از دادگاه ابلاغ شده ولی به جای عنوان “دادنامه” از عبارت گزارش اصلاحی استفاده شده است. اما گزارش اصلاحی چیست و چه تفاوت و شباهتی با رأی دادگاه دارد؟

در این مقاله ضمن تعریف گزارش اصلاحی، خصوصیات و شرایط آن و همچنین اعتبار گزارش اصلاحی در مقایسه با دادنامه یا رأی دادگاه بیان می شود.

تعریف گزارش اصلاحی:

 گزارش اصلاحی یک سند رسمی و از نوع قضایی است که در مقام صلح و سازش بین طرفین دعوا تهیه می شود. این گزارش از سوی مقام قضایی یا شورای حل اختلاف به عنوان نتیجه توافق طرفین تنظیم و صادر می گردد و اعتبار اجرایی آن مشابه یک حکم قطعی دادگاه است. این گزارش می تواند در دعاوی حقوقی، خانواده یا برخی دعاوی کیفری قابل گذشت مورد استفاده قرار گیرد.

نکته مهم در خصوص گزارش اصلاحی این است که مفاد گزارش اصلاحی اصولاً توسط طرفین توافق می شود و مقام قضایی یا اعضای شورای حل اختلاف آن را نگارش و اعلام می نمایند.

در ادامه به سایر ویژگی ها و شرایط گزارش اصلاحی پرداخته شده است:

شرایط و خصوصیات گزارش اصلاحی

• توافق طرفین:

گزارش اصلاحی زمانی صادر می شود که طرفین دعوا بر سر موضوع مورد اختلاف به توافق برسند و این توافق را به مرجع قضایی یا شورای حل اختلاف اعلام کنند و حاضر به امضا آن باشند.

• تنظیم توسط مقام صلاحیت دار:

در شورای حل اختلاف، گزارش اصلاحی توسط اعضای شورا یا دبیر شورا تنظیم می شود.

در محاکم قضایی، قاضی مربوطه یا مستشاران پرونده گزارش اصلاحی را تهیه می کنند.

• اعتبار اجرایی:

گزارش اصلاحی پس از امضا و تأیید توسط مقام قضایی یا شورا، دارای اعتبار یک حکم قطعی است و می تواند بدون نیاز به تشریفات بیشتر به اجرا گذاشته شود.

• موضوع مورد توافق:

موضوع مورد توافق باید قانونی باشد و مخالف نظم عمومی یا اخلاق حسنه نباشد. مانند اینکه طرفین نمیتوانند توافق کنند بجای طلب یک طرف از دیگری، مواد مخدر یا مشروبات الکلی داده شود و یا اینکه در یک شکایت نزاع، شخصی که کتک و چشمش کبود شده قبول کند که طرف دیگر حق دارد با مشت چشم او را کبود کند.

• تأیید توسط مقام قضایی:

در نهایت، گزارش اصلاحی باید توسط قاضی یا اعضای شورای حل اختلاف تأیید و ثبت شود.

بیشتر بدانید: نمونه رأی مطالبه خسارت تأخیر تأدیه درصورت پیش‌بینی وجه التزام و خسارت قراردادی

ویژگی های گزارش اصلاحی

• قطعی و لازم الاجرا بودن: گزارش اصلاحی قابلیت اجرا همانند یک حکم دادگاه را دارد و طرفین موظف به اجرای آن هستند؛ اما همانند احکام دادگاه کسی که جزئاً یا کلاً حقی در گزارش اصلاحی دارد باید تقاضای اجرای آن را طی صدور اجرائیه از مرجع صادرکننده بخواهند.
• غیر قابل اعتراض: به دلیل اینکه این گزارش بر اساس توافق طرفین تنظیم می شود، معمولاً قابل تجدیدنظر یا اعتراض نیست، مگر اینکه یکی از طرفین ادعای تقلب، اشتباه یا وجود ایراد قانونی در تنظیم گزارش را مطرح کند.
• قابلیت ثبت رسمی: اگر گزارش اصلاحی در نزد مقام قضایی تهیه شود، همانند احکام دادگاه به عنوان سند رسمی محسوب می شود. با این وجود گزارش اصلاحی می تواند در دفاتر اسناد رسمی ثبت شود و به عنوان سند رسمی مورد استفاده قرار گیرد.

تهیه کننده گزارش اصلاحی

• در شورای حل اختلاف: اعضای شورا یا دبیر شورا گزارش را تنظیم و پس از امضای طرفین آن را تأیید می کنند.
• در دادگاه ها: قاضی یا مستشاران دادگاه مسئول تهیه و تأیید گزارش است.

آیا گزارش اصلاحی قابل اعتراض است؟

  به طور کلی: خیر، چون گزارش اصلاحی بر اساس توافق و رضایت طرفین تنظیم می شود. اما در برخی موارد می توان نسبت به آن اعتراض نمود.

استثناها:

درصورتی که توافق نامه خلاف قوانین یا نظم عمومی باشد؛ مانند اینکه یکی از امضا کنندگان و طرفین آن دیوانه، صغیر و یا بیمار روانی (مبتلا به آلزایمر) باشد.

ادعای تقلب یا اشتباه در تنظیم گزارش توسط یکی از طرفین. مثل اینکه شخصی در ازای تنظیم گزارش اصلاحی چکی از طرف دیگر گرفته باشد و آن چک جعلی باشد.

اثبات عدم قصد و رضایت باطنی یکی از طرفین در زمان تنظیم توافق. مانند اینکه شخصی طرف اختلاف خود را تهدید به جان، مال و یا ناموس کرده باشد و طرف از بیم آن مجبور به امضا گزارش اصلاحی شده باشد.

مزایای گزارش اصلاحی

• کاهش زمان دادرسی: گزارش اصلاحی در حداقل زمان انجام می شود و نیاز به تعیین وقت رسیدگی و تجدید نظرخواهی و… ندارد.
• جلوگیری از هزینه های دادرسی طولانی: دعاوی خصوصاً دعاوی مالی نیاز به هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل دارند. اما طرفین اختلاف می توانند به دادگاه (و مطابق قانون جدید شورای حل اختلاف – مصوب ۱۴۰۲) مراجعه نموده و از مقام قضایی یا شورا بخواهند برای آنها گزارش اصلاحی صادر نماید. هزینه دادرسی درخواست سازش معادل هزینه دادرسی در دعاوی غیرمالی است و مطابق قانون فوق هزینه سازش نصف هزینه دادرسی در دعوا است.

حل سریع و مسالمت آمیز اختلافات:

وقتی طرفین سازش می کنند دوستی ها و روابط طرفین  آسیب کمتری خواهند دید و کینه و عداوت به حداقل می رسد. به قول قضات و وکلای باتجربه یک توافق بد  بهتر از یک رأی عالی خواهد بود.

امکان  اجرای سریع و بدون نیاز به صدور رأی مفصل: در گزارش اصلاحی قاضی یا عضو شورا نیاز به استدلال و تفسیر در موضوع اختلاف ندارد و فقط آنچه را که طرفین توافق کرده اند انشاء می کند.

کاهش بار از محاکم قضایی: گزارش اصلاحی ابزاری بسیار مؤثر برای حل و فصل اختلافات است و از بار محاکم قضایی می کاهد.

نتیجه گیری

 گزارش اصلاحی به عنوان یک ابزار حقوقی مؤثر در حل و فصل اختلافات، نقش مهمی در کاهش زمان و هزینه دادرسی ایفا می کند. این گزارش که بر اساس توافق و صلح بین طرفین تنظیم می شود، از ویژگی هایی همچون اعتبار اجرایی مشابه احکام قطعی دادگاه، غیرقابل اعتراض بودن در حالت عادی، و کاهش هزینه های دادرسی برخوردار است.

 مزایای اصلی گزارش اصلاحی شامل حل سریع و مسالمت آمیز اختلافات، کاهش بار محاکم قضایی، و امکان اجرای سریع توافقات است. با این حال، در مواردی که تقلب، اشتباه یا عدم رضایت واقعی یکی از طرفین مطرح شود، می توان به آن اعتراض کرد. گزارش اصلاحی به دلیل انعطاف پذیری و سهولت استفاده، یکی از روش های مهم برای حل اختلافات در دعاوی حقوقی، خانواده، و حتی برخی دعاوی کیفری محسوب می شود و موجب تسریع در روند عدالت و حفظ روابط دوستانه بین طرفین می گردد.

وکیل رایزنی با دارابودن تحصیلات و اطلاعات حقوقی می تواند مشاور خوبی برای شما باشد.